على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

836

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تباه و ريزه‌ريزه گرديد گوشت . تدعكس ( tada'kos ) م . ع . - مأخوذ از پارسى - ببازى دست‌بند بازيدن يعنى دست يكديگر را گرفته رقص كردن . تدعيس ( tad'is ) م . ع . نشان كردن و نيزه در زدن به جائى . تدفق ( tadaffoq ) م . ع . ريخته شدن . تدفن ( tadaffon ) م . ع . پنهان گرديدن . تدفؤ ( tadaffo ' ) م . ع . جامهء گرم پوشيدن . تدفيف ( tadfif ) م . ع . شتاب نمودن و شتاب كردن در كشتن خسته . تدفيق ( tadfiq ) م . ع . دفقت كفاه الندى : بسيار ريختند هر دو دست او عطا را ( شدد للمبالغة ) . تدقيق ( tadqiq ) م . ع . نيكو كوفتن و باريك گردانيدن . و نرم كردن آرد . تدقيق ( tadqiq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باريكى و دقت و غور رسى . و تدقيق كردن : پايان كار را نيك نگريستن و باريك‌بين شدن و غور رسى كردن . تدكدك ( tadakdok ) م . ع . تدكدكت الجبال اى صارت دكاوات يعنى كوهها از هم پاشيدند و خاك نرم و زمين هموار شدند . تدكل ( tadakkol ) م . ع . تدكل عليه : ناز نمود بر وى و گستاخى كرد و خود را برداشت و بزرگ پنداشت و عزت گرفت و تكبر كرد و درنگى نمود . تدكيك ( tadkik ) م . ع . دكك الحنظل تدكيكا : بياميخت آن حنظل را . تدكيل ( tadkil ) م . ع . دكل الدابة تدكيلا : در خاك غلطانيد آن ستور را . تدكيم ( tadkim ) م . ع . در آوردن چيزى را در چيزى . و دكم فلانا براسه : و خود در خشكناى فلان زد . تدكين ( tadkin ) م . دكن المتاع : بر هم نهاد رخت را . تدلث ( tadallos ) م . ع . در آمدن و در روى افتادن . تدلدل ( tadaldol ) م . ع . فروهشته شدن . و آويزان جنبيدن . و دو دله و مضطرب گشتن . تدلس ( tadallos ) م . ع . پوشيده داشتن . و اندك اندك گرفتن طعام . و ليسيدن شتران به زبان اندك چيزى را در چراگاه . و در تاريكى فرود آمدن قوم . تدلف ( tadallof ) م . ع . رفتن و نزديك شدن . يق تدلف اليه : رفت و نزديك گرديد بسوى آن . تدلق ( tadalloq ) م . ع . تدلق السيل : بيك بار رسيد توجبه . تدلك ( tadallok ) م . ع . خويشتن را ماليدن بوقت شستن اندام . و تدلك به : دلوك ماليد بدن خود را . تدلل ( tadallol ) م . ع . تدلل عليه : ناز كرد و گستاخى نمود بر آن . تدلمز ( tadalmoz ) م . ع . تدلمز على الامر : آهنگ كار كرد . تدلمص ( tadalmos ) م . ع . موى پيش سر افتادن . تدله ( tadalloh ) م . ع . بى خود و دل ربوده و عقل رفته گرديدن . تدلى ( tadalli ) م . ع . چون واوى باشد بمعنى تدلل است يعنى خراميدن مانند تمطى كه بمعنى تمطط است و نيز تدلى : فرود آمدن از بالا به نشيب و نزديك گرديدن . و تدلى من الشجر : آويخته شد بدرخت . و چون يائى باشد نزديك شدن و فروتنى نمودن . تدلية ( tadleyat ) م . ع . دلاه بغرور اى اوقعه او قربه . قوله تعالى فدليهما بغرور اى قربهما الى المعصية او دلاهما من الجنة الى الارض . تدليس ( tadlis ) م . ع . پنهان كردن عيب متاع بر خريدار . تدليس ( tadlis ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خدعه و مكر و فريب و پنهان‌كردگى عيب . تدليص ( tadlis ) م . ع . نرم و تابان گردانيدن . و گائيدن بيرون كس و درمالى كردن . تدليه ( tadlih ) م . ع . دلهه العشق تدليها : ربود دل او را عشق . تدمر ( tadmor ) ا خ . ع . دختر حسان بن اذينه . و شهرى در شام كه بنام اين دختر بنا شده . تدمرى ( tadmoriy ) ا و ص . ع . منسوب به تدمر . و مردنا كس . و دربارهء زن خوب روى گويند ما رايت تدمر يا احسن منها : نديدم زنى را نيكوتر از آن . و يربوع تدمرى : كلا كموش خرد و كوتاه . تدمرى ( tadmoriy ) و ( todmoriy ) ا . ع . كسى يق ما بالدار تدمرى : نيست در خانه كسى و كذلك تدمرى ( todmoriyon ) . تدمرية ( tadmoriyat ) ص . ع . اذن تدمرية : گوش‌خرد . تدمس ( tadammos ) م ع . تدمست المراة بكذا : آلوده گرديد آن زن بدان . تدمشق ( tadamcoq ) م . ع . محاصره كردن دمشق . تدمل ( tadammol ) م . ع . تدملت الارض : صالح گرديد و نيرو يافت آن زمين . تدملك ( tadamlok ) م . ع . تدملك الشيئ : گرد و تابان گرديد آن چيز . و تدملك ثديها : گرد شد و برآمد پستان او . تدمن ( tadammon ) م . ع . سرگين